Dwumiesięcznik dla chorych

Antybiotyki – rodzaje, stosowanie, działania niepożądane

Autor: , opublikowano: 04.08.2017

Antybiotyki – rodzaje, stosowanie, działania niepożądane

Antybiotyki to jedna z najbardziej rozpowszechnionych grup leków stosowanych w medycynie. Każdemu z nas zdarzyło się je przyjmować. Nazwa antybiotyki pochodzi z języka greckiego od słów anti (przeciw) oraz bios (życie), czyli przeciw życiu. Antybiotyki to naturalne wtórne produkty metabolizmu mikroorganizmów, które wybiórczo działają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych organizmów, hamując ich wzrost i rozwój. Pierwszym antybiotykiem była penicylina odkryta przez Aleksandra Fleminga, który zauważył, że zanieczyszczenie podłoża pleśnią powoduje zahamowanie wzrostu bakterii.

Rodzaje antybiotyków i ich zastosowanie

Podział antybiotyków dokonuje się na podstawie ich budowy chemicznej. Najszerzej znaną grupą są antybiotyki B-laktamowe, do których zaliczamy penicyliny z inhibitorami B-laktamaz, cefalosporyny. Kolejne grupy to makrolity, linkozamidy, antybiotyki peptydowe, tetracykliny oraz inne, mniej znane. Jak widzimy, mamy cały szereg antybiotyków dostępnych na rynku, które w zależności od budowy chemicznej wykazują różny mechanizm działania na poziomie komórkowym – stąd działają bakteriostatycznie lub bakteriobójczo.

Przy stosowaniu antybiotyków ważne jest poinformowanie lekarza o uczuleniach lub nietolerancji na dany lek. Obecnie mamy do czynienia ze wzrastającą opornością bakterii na antybiotyki, dlatego że stosujemy je za często, nieadekwatnie do sytuacji klinicznej lub na „wszelki wypadek”. Warto też zwrócić uwagę na to, że jeśli kiedyś dany antybiotyk nie pomógł, to nie znaczy, że przy innej chorobie też będzie nieskuteczny. Każda choroba może być wywołana innym patogenem, dlatego nie możemy porównywać różnych infekcji.

Warto pamiętać o tym, że lekarz, dobierając odpowiedni lek, kieruje się danymi z wywiadu, jak również lokalną sytuacją epidemiologiczną rejonu, w którym pracuje i leczy pacjentów.

Działania niepożądane

Nie ma leku, który byłby pozbawiony szkodliwych działań. Najpoważniejszym skutkiem ubocznym, którego obawiamy się po zażyciu antybiotyku, jest wstrząs anafilaktyczny, który jest stanem zagrożenia życia. Jeśli taka sytuacja miała kiedyś miejsce w życiu pacjenta, jest to bezwzględne przeciwwskazanie do podania tego samego leku w przyszłości.

Do częstych objawów po podaniu antybiotyków należą: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności, biegunki, wymioty, bóle brzucha. Spotykamy też różnego rodzaju reakcje alergiczne, takie jak wysypki skórne, obrzęki skóry czy śluzówek. W przypadku cefalosporyn możemy mieć do czynienia z częściową reakcją krzyżową z penicylinami. Zdarzają się również zaburzenia ze strony układu krwiotwórczego lub nerek.

Z kolei w przypadku tetracylkin może pojawić się nadwrażliwość na światło, dlatego w trakcie kuracji lekami z tej grupy zaleca się pacjentom unikania słońca. Powodują one również uszkodzenie paznokci. Przy stosowaniu tego rodzaju leków zabrania się spożywania produktów mlecznych, gdyż tetracykliny ulegają chelatacji z jonami wapnia, gliny, żelaza i magnezu. Ważne jest, aby zachowywać odstęp 1-2 godzinny pomiędzy zażywaniem leku a przyjmowaniem posiłku. Jak każdy lek, tak i antybiotyku nie należy stosować po terminie ważności, ponieważ prowadzi to do uszkodzenia nerek podobnego do zespołu Fanconiego. Tego rodzaju antybiotyków nie stosujemy u dzieci! Główne działanie niepożądane antybiotyków aminoglikozydowych to uszkodzenie nerek i słuchu.

Stosować się do zaleceń lekarza

Jak widzimy, antybiotyki z jednej strony służą ratowaniu zdrowia i życia, dlatego w sytuacjach, w których są wskazania do ich stosowania, nie należy ich unikać. Z drugiej strony mają jednak szereg działań niepożądanych, dlatego ważne jest stosowanie się do zaleceń lekarza, również co do leków towarzyszących antybiotykoterapii. W przypadku kobiet konieczne jest poinformowanie, czy dana osoba nie jest w ciąży, wówczas antybiotyki są używane tylko wtedy, jeśli naprawdę jest to konieczne, oraz takie, które nie zaszkodzą dziecku. Należy przy tym nie obawiać się leczenia infekcji, gdy jest to konieczne, gdyż mniejszą szkodę przyniesie matce i dziecku leczenie infekcji, niż przedłużający się stan zapalny. Infekcja nieleczona we wczesnej ciąży to ryzyko poronienia, ewentualnie wad wrodzonych, a w późnej ciąży wiąże się z ryzykiem porodu przedwczesnego.

Kolejny raz bardzo ważna okazuje się współpraca pomiędzy pacjentem i lekarzem, oparta na wzajemnym zaufaniu i życzliwości. Nawet jeśli jedna czy druga strona nie spełnia w pełni naszych oczekiwań, to trzeba uwierzyć i zaufać Bogu, że skoro On tę osobę postawił teraz przed nami, to ma w tym głębszy, często dla nas niezrozumiały sens. Jak pisał ks. Twardowski: „Wierzyć to znaczy ufać, kiedy nie ma cudów”.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *