Dwumiesięcznik dla chorych

Choroba nowotworowa u dzieci

Autor: , opublikowano: 07.11.2017

Choroba nowotworowa u dzieci

Nowotwory u dzieci, choć występują dość rzadko, nadal pozostają pierwszą przyczyną zgonów wśród pacjentów do 15. roku życia. Rozpoznanie choroby nowotworowej u dziecka, pomimo ogromnego postępu, który dokonał się w ich leczeniu, wciąż budzi strach i niepokój małych pacjentów i ich rodzin. Tymczasem szybkie i dobrze postawione rozpoznanie pozwala wyleczyć nawet 75 proc. dzieci z nowotworami, dając im szansę na prawidłowy rozwój w kolejnych latach życia.

Częstość występowania

Nowotwory u dzieci stanowią ok. 1,5-3 proc. wszystkich nowotworów. Występują z częstością 130-140 przypadków na 1 milion dzieci do 14. roku życia. W naszym kraju co roku rejestruje się ok. 1200 nowych zachorowań na choroby nowotworowe.

Najczęstsze nowotwory u dzieci

Najczęściej nowotwory u dzieci rozwijają się w szpiku kostnym, układzie chłonnym, ośrodkowym układzie nerwowym, nerkach, układzie współczulnym, tkankach miękkich, kościach, jajnikach i jądrach, wątrobie i siatkówce.

Do najczęstszych nowotworów okresu dziecięcego w Polsce zalicza się: białaczkę (27 proc.) – nowotwór krwi; nowotwór ośrodkowego układu nerwowego (23 proc.) oraz chłoniaka (15 proc.) – nowotwór układu chłonnego. Wśród innych często występujących nowotworów w tej grupie wiekowej wymienia się neuroblastomę (7 proc.) – guz wywodzący się z nerwów układu nerwowego współczulnego; guzy nerek (6 proc.); guzy zarodkowe (6 proc.); mięsaki tkanek miękkich (6 proc.); guzy kości (5 proc.); retinoblastomę (2 proc.) – nowotwór siatkówki; oraz nowotwory wątroby (1 proc.). Pozostałe nowotwory wywodzące się z innych tkanek i narządów występują jeszcze rzadziej i łącznie stanowią ok. 2 proc. zachorowań.

Ponadto częstość występowania nowotworów różni się w zależności od wieku dziecka. Wśród najmłodszych dzieci (od urodzenia do 5. roku życia) najczęściej rozpoznaje się ostrą białaczkę limfoblastyczną, neuroblastomę, guz Wilmsa, retinoblastomę, hepatoblastomę (nowotwór wątroby). Między 6. a 10. rokiem życia często stwierdza się guzy mózgu, nowotwory wywodzące się z komórek rozrodczych, mięsaki tkanek miękkich oraz chłoniaki. W grupie dzieci najstarszych (11-15 rok życia) dominują guzy kości, raki, chłoniaki i ziarnica.

Różnice między nowotworami u dzieci i dorosłych

Nowotwory u dzieci występują znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Nie obserwuje się jednak różnic w częstości występowania pomiędzy dziewczynkami i chłopcami. Większość nowotworów dziecięcych wywodzi się z tkanki nienabłonkowej i są one bardzo nisko zróżnicowane, z jednolitym obrazem mikroskopowym.

Nowotwory u dzieci cechuje duża dynamika rozwoju i tak zwana wysoka frakcja wzrostowa. Podwojenie liczby komórek w tej frakcji zajmuje kilkanaście godzin w białaczkach lub kilka tygodni w guzach litych w porównaniu do kilku miesięcy w przypadku nowotworów u osób dorosłych.

Duża dynamika wzrostu, pomimo że wiąże się z większym stopniem zaawansowania choroby w momencie rozpoznania (zwykle III lub IV stadium), daje także większą wrażliwość na chemioterapię, a więc krótszy czas i lepsze wyniki leczenia.

Niezależnie od stadium zaawansowania i rodzaju nowotworu można wyleczyć ok. 75 proc. dzieci, podczas gdy odsetek trwałych wyleczeń u dorosłych jest znacznie niższy i tym trudniejszy do osiągnięcia, im wyższe stadium rozwoju nowotworu.

Rozpoznanie

Ze względu na rzadkość występowania nowotworów u dzieci część z nich może zostać przeoczona we wczesnych etapach rozwoju. Ponadto zarówno lekarze, jak i rodzice boją się takiego rozpoznania u dziecka, dlatego czasem zdarza się, że jest ono diagnozowane w innym kierunku, niejako wykluczającym możliwość występowania choroby nowotworowej. Tymczasem im wcześniej postawione rozpoznanie i szybciej wdrożone leczenie, tym lepiej dla dziecka. Dlatego też nietypowy przebieg choroby, długo utrzymujący się lub narastający ból, gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, czy pojawienie się „dziwnego” powiększającego się tworu powinny zaalarmować lekarza i skłonić go do zebrania dokładniejszego wywiadu, szczegółowego zbadania dziecka oraz wykonania podstawowych badań diagnostycznych.

Diagnostyka

Do najczęściej zlecanych badań zalicza się morfologię krwi z rozmazem, zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej lub kończyn (przy bólach stawowych lub bólach kości), a także USG jamy brzusznej lub podejrzanej okolicy. Są to badania podstawowe, które może zlecić i wykonać lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz rodzinny). Jeżeli wyniki badań są niepokojące lub wątpliwe, dalsza, dokładniejsza diagnostyka powinna być przeprowadzana w ośrodku onkologii i/lub hematologii dziecięcej, do którego może pacjenta skierować lekarz rodzinny.

Objawy alarmujące

Ból głowy, brzucha, ból kostny, gorączka o niewyjaśnionej etiologii, powiększenie węzłów chłonnych, przewlekły wyciek z ucha, powiększenie obwodu brzucha, zaparcia i biegunki naprzemienne, krwawienia z dróg rodnych i moczowych mogą być pierwszymi objawami choroby nowotworowej.

Nasilone infekcje, gorączka, bladość powłok skórnych, osłabienie, wybroczyny na skórze, zmiana zachowania dziecka mogą być pierwszymi objawami białaczki.

Poranne mdłości lub wymioty, bóle głowy, zaburzenia chodzenia, równowagi, widzenia czy słuchu mogą być pierwszym sygnałem rozwijającego się guza mózgu.

W takich sytuacjach należy swojemu lekarzowi rodzinnemu powiedzieć o występujących objawach, być może konieczne będzie wykonanie dokładnego badania oraz podstawowych badań kontrolnych lub poszerzenie diagnostyki.

Nie należy bać się podejrzenia czy rozpoznania choroby nowotworowej u dziecka. Bać się należy strachu przed takim rozpoznaniem – bo opóźnia on diagnostykę i szybkie wdrożenie leczenia w razie konieczności.

 

 

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *