Dwumiesięcznik dla chorych

Chory żołądek

Autor: , opublikowano: 04.02.2012

Chory żołądek

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy należy do najczęstszych schorzeń przewodu pokarmowego. Dotyczy głównie ludzi młodych i w średnim wieku, a w przypadku owrzodzeń dwunastnicy ponad dwukrotnie częściej mężczyzn. Polega ona na cyklicznym występowaniu owrzodzeń, czyli ubytków błony śluzowej. Uważa się, że jest wynikiem zachwiania równowagi pomiędzy czynnikami agresji a czynnikami ochronnymi błony śluzowej, do których należą: prawidłowe ukrwienie śluzówki żołądka (zaburzone przez stres, palenie tytoniu), odpowiedni skład chemiczny śluzu pokrywającego błonę śluzową – w tym wysoki poziom ochronnych prostaglandyn (ich wytwarzanie upośledzają niesteroidowe leki przeciwzapalne) i zasadowa treść dwunastnicy.

Za około 100% owrzodzeń dwunastnicy i około 80% wrzodów żołądka odpowiedzialna jest bakteria Helicobacter pylori. Ma ona zdolność wytwarzania ureazy – substancji neutralizującej kwaśny sok żołądkowy, co pozwala jej przeżyć w ekstremalnie trudnych warunkach żołądka i dwunastnicy. Ostatnio podkreśla się także istotną rolę czynników genetycznych, a więc występowanie schorzeń tego typu wśród krewnych.

Objawy kliniczne niepowikłanej choroby wrzodowej są zróżnicowane. Należą do nich głównie tępe bóle zlokalizowane w nadbrzuszu środkowym powyżej pępka, zgaga, puste odbijanie się, nudności, uczucie pełności, a także zaburzenia rytmu wypróżnień. W wielu przypadkach choroba ma przebieg bezobjawowy. W takich sytuacjach pierwszą manifestacją schorzenia bywa jej powikłanie w postaci krwawienia z przewodu pokarmowego. Objawia się ono wymiotami o brunatnym odcieniu, smolistymi stolcami, postępującą niedokrwistością i osłabieniem. Niekiedy przybiera dramatyczny przebieg w postaci wstrząsu hipowolemicznego ze spadkiem ciśnienia tętniczego, osłabieniem, zimną i spoconą skórą oraz silnym bólem brzucha, który staje się deskowato napięty. Chorzy na wrzody żołądka odczuwają bóle niedługo po posiłku, stąd często unikają spożywania pokarmów, co prowadzi do anemizacji i chudnięcia. W przypadku owrzodzeń trawiennych dwunastnicy ból pojawia się około 1-3 godzin po posiłku, są to tzw. bóle głodowe odczuwane głównie w nocy lub nad ranem. Nasilenie dolegliwości ma charakter sezonowy – największe występują wiosną i jesienią. W przypadku pojawienia się takich objawów i ich dłuższego niż kilka dni utrzymywania się, warto – a nawet należy – zwrócić się do lekarza.

Badaniem diagnostycznym rozstrzygającym o rozpoznaniu choroby jest badanie endoskopowe – gastroskopia. Umożliwia ona pobranie wycinka zmienionej błony śluzowej celem oceny histopatologicznej, jak również wykonania testu ureazowego na obecność Helicobacter pylori. Cierpiącym z powodu choroby wrzodowej lekarz zapewne zaleci zestaw trzech leków składający się z dwóch antybiotyków oraz środka zmniejszającego sekrecję soku żołądkowego. Terapia antybiotykami trwa zwykle 7 dni i ma na celu zwalczenie bakterii Helicobacter pylori. Środki zmniejszające wydzielanie soku żołądkowego – popularne inhibitory pompy protonowej lub H2-blokery – mogą być stosowane dłużej. Ważne znaczenie ma również leczenie niefarmakologiczne pojmowane jako higieniczny styl życia, prawidłowa zbilansowana dieta. Istotne jest spożywanie niewielkich posiłków o stałych porach, unikanie długich okresów niejedzenia – zasada mniej, a częściej. Warto zadbać, aby spożywane posiłki nie były zbyt gorące – może to spowodować przekrwienie błony śluzowej i nasilić dolegliwości. Korzystne wydaje się także zastąpienie tradycyjnego smażenia duszeniem, pieczeniem potraw w folii czy też gotowaniem na parze.

Nie bez znaczenia pozostaje atmosfera przy posiłku – jak zawsze pośpiech nie jest wskazany. Należy zapewnić sobie spokój, delektować się każdym kęsem, jak najdłużej go przeżuwając. Warto zrezygnować z pokarmów nasilających dolegliwości, ostrych przypraw – pieprzu, papryki, musztardy, ketchupu, chili, chrzanu, ograniczyć spożycie kawy, herbaty, mocnych alkoholi, kakao i gazowanych napojów. Wskazana jest lekkostrawna dieta ze zwiększeniem ilości spożywanego białka – chudego twarogu, jajek, ryb, duszonego lub gotowanego mięsa. Wrzodowcowi nie będą służyć pokarmy bogate w błonnik – surowe warzywa i owoce, gruboziarniste kasze, makarony i pieczywo – ze względu na stymulację wytwarzania drażniącego śluzówkę kwasu solnego. Należy również unikać tłuszczów, zwłaszcza twardych margaryn i dań smażonych. W jadłospisie chorego na chorobę wrzodową surowe owoce należy zastąpić przecierami i świeżymi sokami z owoców i warzyw. Nie należy zapominać o suplementach witamin – zwłaszcza witaminy A, C oraz o wymiataczu wolnych rodników, czyli witaminie E.

Dieta w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy jest jedynie uzupełnieniem leczenia farmakologicznego mającym na celu złagodzenie objawów klinicznych. Prócz diety chorym zaleca się unikanie sytuacji stresowych, odpowiedni wypoczynek, zapewnienie wystarczającej ilości godzin snu. Niezwykle istotne jest pożegnanie się z nikotyną. U palaczy tytoniu wrzody nawracają częściej i goją się trudniej.

Wspomagające znaczenie w terapii choroby wrzodowej ma także ziołolecznictwo. Zioła mają działanie regenerujące, osłaniające i ściągające błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Według zaleceń ojca Andrzeja Czesława Klimuszki dwa razy dziennie – na pół godziny przed śniadaniem oraz przed snem – należy zażyć po łyżce Balsamu Szostakowskiego. Dodatkowo wieczorem balsam popijamy odwarem z siemienia lnianego. Jak go przygotować? To proste: 3 łyżki nasion zalewamy 0,5 litra wrzątku i gotujemy około 10 minut. Następnie odstawiamy na około 30 minut i zlewamy płyn. W medycynie ludowej w leczeniu tej choroby od dawna stosowano sok z surowych ziemniaków oraz kurację sokiem z surowej kapusty.

Choroba wrzodowa stanowi istotny problem medyczny, którego nie należy bagatelizować. Współczesny styl życia w nieustannym pośpiechu, obfitujący w sytuacje stresowe, wszechobecne używki i wysoce przetworzoną żywność, sprzyja rozwojowi choroby. Starajmy się więc unikać czynników ryzyka zgodnie z zasadą „lepiej zapobiegać, niż leczyć”.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *