Dwumiesięcznik dla chorych

Czy pulchny to zdrowy?

Autor: , opublikowano: 28.02.2014

Czy pulchny to zdrowy?

Ciepłe słowo, rozpieszczanie, dobry obiad, pyszna szarlotka lub czekolada na deser kojarzą się z sercem babci i dziadka. Gdy rodzice wymagali, dziadkowie pocieszali, przytulali i rozpieszczali. U babci zawsze znalazł się ostatni kawałeczek ciasta czy batonik, a wnuk nigdy nie wyszedł od niej głodny.

Babcia często z troski o wnuka czy z chęci okazania swojej miłości potrafi jednej osobie nałożyć taką porcję obiadu czy deseru, że można by obdzielić nią bez problemu… trzy osoby. Jest to oczywiście często sposób pokazania wnukowi, jak bardzo jej na nim zależy. Kilkanaście lat temu, kiedy naszym głównym zajęciem po lekcjach były różnorodne gry i zabawy na podwórku z kolegami, takie dokarmianie przez troskliwą babcię zwykle nie miało tak poważnych konsekwencji jak dziś. Obecnie dzieci i młodzież większość swojego wolnego czasu spędzają przed ekranem telewizora czy komputera, a jedyną aktywność fizyczną wykazują rano, biegnąc na autobus do szkoły. Lekcje wychowania fizycznego w szkole są dla młodych ludzi albo zbyt mało atrakcyjne, albo zbyt męczące i dlatego tak łatwo omijane. Co najgorsze, rodzice, a nawet lekarze często akceptują to, że dzieci nie chcą ćwiczyć na zajęciach z WF-u.

Czy to naprawdę tak wielki problem?

Wyniki przeprowadzanych badań jasno pokazują, że problem otyłości wśród dzieci i młodzieży staje się coraz bardziej istotny. Według raportu WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) około 20% młodych ludzi ma nadwagę, a jedna trzecia z nich jest otyłych. Eksperci szacują, że w populacji europejskiej liczba dzieci z nadwagą i otyłością będzie wzrastać o ponad milion rocznie. W Polsce problem nadwagi dotyczy aż 29% jedenastolatków, a 25% trzynastolatków cierpi z powodu otyłości.

Otyłość czy nadwaga?

Do oceny stopnia otyłości wykorzystywane są siatki centylowe, pomiary antropometryczne (wzrostu, masy ciała, obwodu tali i bioder), wskaźnik BMI (body mass index) oraz wskaźnik Cole’a. Wskaźnik BMI wyliczamy ze wzoru: masa ciała (w kilogramach) / wzrost2 (wyrażony w metrach podniesionych do kwadratu). Wartości BMI pomiędzy 20-25 są prawidłowe, o nadwadze mówimy, gdy BMI ma wartość 25-30, a o otyłości świadczą wartości większe od 30. Powyższe zasady mają zastosowanie u dorosłych, u dzieci natomiast obliczoną wartość BMI porównuje się z siatkami centylowymi w zależności od płci i wieku dziecka i na tej podstawie określa się dzieci cierpiące z powodu nadwagi czy otyłości. U dzieci mają również zastosowanie siatki centylowe masy w stosunku do wieku, wysokości w stosunku do wieku i wysokości w stosunku do masy ciała (wartości prawidłowe zawarte są pomiędzy 10 a 90 percentylem). U młodszych dzieci wykorzystuje się do oceny tzw. wskaźnik Cole’a będący ilorazem aktualnego i standardowego wskaźnika masy ciała: (BMI akt. / BMI stand.) × 100%. Wartości 90-110% są prawidłowe, o nadwadze mówimy, gdy wskaźnik obejmuje 111-120%, a o otyłości, gdy przekracza 120%.

Jak zapobiegać nadwadze u dzieci?

W jednym z moich artykułów w poprzednich numerach „Wstań” pisałam o zdrowej diecie, której każdy z nas powinien przestrzegać. Te same zasady mają zastosowanie w żywieniu dzieci. Oczywiście zapotrzebowanie energetyczne dziecka, zwłaszcza w okresie rozwoju i dojrzewania, jest większe niż osoby dojrzałej czy starszej, jednak należy ustalić pewne zasady żywienia dzieci i ich przestrzegać.

Przypomnę więc, że właściwe są małe, a częste porcje (4-6 posiłków dziennie), unikanie podawania obiadu w domu, kiedy wcześniej dziecko zjadło obiad w stołówce szkolnej, dodawanie do posiłków dużych ilości warzyw i owoców, zastępowanie słodyczy owocami oraz słodkich soków wodą mineralną. W zdrowej diecie dziecka nie może zabraknąć ryb, szczególnie tych morskich, mięsa drobiowego, chudych wędlin, sera białego i warzyw. Potrawy powinny być gotowane lub duszone, natomiast jak najrzadziej smażone.

Ważnym elementem codziennych posiłków powinno być również mleko podawane pod różnymi postaciami. Niestety tak bardzo lubiane przez dzieci dodatki do mleka, jak np. czekoladowe kuleczki, mają bardzo dużą zawartość cukru i nie są odpowiednie, najlepiej do mleka podawać zatem zwykłe płatki owsiane lub kukurydziane.

Zależnie od tego, jakie pokarmy będziemy serwować od najmłodszych lat, do takich przyzwyczaimy dziecko. I tak, jeżeli pokarmy podawane teraz będą słodkie, później dziecku nie będzie smakowało coś, co jest mniej słodkie. Jeżeli natomiast będą zawierać dużą ilość soli, w przyszłości dziecko będzie dosalało dania, ponieważ kubki smakowe na języku po pewnym czasie przyzwyczają się do smaku i do pobudzenia będą wymagać większych ilości soli.

Jeśli chcesz do prezentu na urodziny czy gwiazdkę dodać jeszcze mały drobiazg, nie wrzucaj do torebki batonika czy czekolady, ale kup owoc – taki, jaki w danym okresie występuje. Na przykład na przełomie czerwca i lipca, kiedy mamy duży zbiór truskawek, to one będą najlepszym wyborem, a w zimie mogą to być mandarynki lub jabłka.

Aktywność fizyczna

Ważną rolę odgrywa również aktywność fizyczna, dlatego możesz zachęcić wnuka do uczęszczania na zajęcia z WF-u w szkole, a także zaproponować wspólne wycieczki rowerowe wiosną i latem, zajęcia na pływalni, wyjście na łyżwy lub wyjazd na narty w zimie. Taka aktywność będzie korzystna nie tylko dla wnuka, ale również dla Ciebie.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *