Dwumiesięcznik dla chorych

Diagnoza: nowotwór

Autor: , opublikowano: 07.08.2012

Diagnoza: nowotwór

W XXI wieku największą plagą stały się nowotwory. Pomimo iż coraz większe nakłady pieniężne są przekazywane na zapobieganie im i ich leczenie, śmiertelność jest wysoka. Są one drugą przyczyną zgonów w Polsce, zaraz po chorobach układu krążenia.

Czym jest nowotwór?

Może czasem ktoś zastanawia się, dlaczego jeden lekarz mówi o raku, a inny o nowotworze. Czy między tymi słowami możemy postawić znak równości? Czy są to synonimy? Nie! Klasyczna definicja mówi, ze nowotwór to patologiczny, niekontrolowany rozrost komórek organizmu. Żeby jednak mówić o patologii, trzeba najpierw zaznaczyć, że komórki organizmu dzielą się (rozrastają) w ciągu całego życia. Te podziały są w pewien sposób zaplanowane, kontrolowane, niezbędne. Zdrowe komórki zawsze reagują na sygnał mówiący o zaprzestaniu podziałów. Choroba nowotworowa rozpoczyna się natomiast wraz z pojawieniem się pierwszej komórki, która przestaje reagować na wysyłane przez organizm sygnały dotyczące jej dalszego życia, podziałów, różnicowania się. Komórka ta, dzieląc się, wytwarza coraz więcej komórek potomnych, których rozrostu organizm nie potrafi sam zahamować, w ten sposób powstaje nowotwór.

Podział nowotworów

Rozróżniamy nowotwory łagodne i złośliwe. Zmiany łagodne zwykle rozwijają się powoli, a przebieg choroby jest długi. Nowotwory takie mają charakterystyczną budowę, tzn. zmiana otoczona jest torebką lub wyraźnie odgraniczona od zdrowej tkanki. Unaczynienie jest niewielkie, dzięki czemu nie powstają przerzuty, a leczenie jest w większości przypadków skuteczne. Nowotwory łagodne mogą być jednak miejscowo złośliwe, gdy rosną w okolicach trudno dostępnych chirurgicznie lub osiągają znaczne rozmiary. Nowotwory złośliwe zwykle rozwijają się szybciej, zajmują większą powierzchnię, nie są odgraniczone od prawidłowej tkanki, lecz wnikają w nią, powodując tzw. naciekanie. Zwykle unaczynienie zmian złośliwych jest bardzo bogate, dlatego łatwo i szybko dochodzi do przerzutów, nie tylko do najbliższych narządów, ale także do tych położonych dalej. Leczenie takich nowotworów może być trudniejsze i mniej skuteczne, choć nie jest to regułą.

Nowotwory złośliwe dzielimy na: raki i mięsaki. Raki to nowotwory, które powstały z tkanki nabłonkowej, natomiast mięsaki są pochodzenia mezenchymalnego lub neuroektodermalnego. Jest to podział może mało zrozumiały dla większości z nas, dlatego przedstawię kilka przykładów. Nowotwory złośliwe skóry, płuc, piersi, nerek można nazwać rakiem, ale nowotwory, które rozwijają się w tkance nerwowej, np. glejak, gwiaździak, nie mogą być nazwane rakami. Podsumowując, można powiedzieć, że każdy rak jest nowotworem, ale nie każdy nowotwór to rak.

Skąd się biorą nowotwory?

Udział w powstaniu komórek nowotworowych mają tzw. czynniki karcynogenne. Mogą nimi być:

– zakażenia (np. zakażenie wirusem brodawczaka może powodować powstanie raka szyjki macicy),

– czynniki środowiskowe i narażenie zawodowe,

– palenie tytoniu, które ma wpływ na rozwój raka jamy ustnej, płuc, krtani, gardła, przełyku, trzustki i pęcherza moczowego,

– nadużywanie alkoholu, co wiąże się ze zwiększoną częstością zachorowań na raka jamy ustnej, gardła, krtani i przełyku,

– promieniowanie ultrafioletowe, które może wywoływać powstanie nowotworów skóry.

Statystycznie

Z dostępnych danych wynika, że kobiety w Polsce najczęściej chorują na raka piersi i płuca, a przyczyną zgonów są głównie rak piersi, płuca i szyjki macicy. Wśród mężczyzn dominują zachorowania na raka płuca i gruczołu krokowego oraz zgony spowodowane rakiem płuca, jelita grubego i żołądka.

Profilaktyka

Nie istnieją jeszcze żadne środki, które można zastosować, żeby nie zachorować na raka. Nie ma też szczepionek przeciwko nowotworom. Zatem jak się przed nimi bronić? Czy mamy jakiekolwiek szanse w tej nierównej walce?

Istnieją badania przesiewowe (skryningowe). Polegają one na zastosowaniu testu diagnostycznego, który umożliwia wykrycie choroby we wczesnym jej etapie. Niestety nie dla wszystkich nowotworów mamy dostępny taki test, który wykryje chorobę, zanim widoczne będą jakiekolwiek objawy kliniczne. Dysponujemy obecnie badaniami skryningowymi w raku piersi, szyjki macicy i jelita grubego. Zatem zaleca się, by kobiety w wieku 50-69 lat wykonywały co 2-3 lata mammografię, panie pomiędzy 25 a 60 rokiem życia co 3-5 lat miały robione badanie cytologiczne, a począwszy od 50 roku życia każdy powinien co 1-2 lata przeprowadzić prosty test na obecność krwi utajonej w stolcu.

Ważna jest również odpowiednia dieta, unikanie nadużywania alkoholu i palenia papierosów. Warto podkreślić, iż wbrew temu, co mówią reklamy szczepionki przeciwko rakowi szyjki macicy, nie chroni ona przed zachorowaniem na raka, a jedynie przed zakażeniem niektórymi szczepami wirusa HPV. Zapobiegnięcie zakażeniu tym wirusem skutkuje mniejszą zapadalnością na raka szyjki macicy, jednak nie zwalnia z obowiązku wykonywania badań cytologicznych.

Leczenie

W zależności od tzw. stopnia zaawansowania (rozległość zmiany, obecność nacieków i przerzutów), budowy i umieszczenia nowotworu lekarze onkolodzy dobierają właściwy sposób leczenia. Niektóre zmiany wystarczy usunąć chirurgicznie, inne muszą być naświetlane albo stosowane jest leczenie chemioterapeutykami. Czasem jeden rodzaj leczenia może być nieskuteczny, więc stosuje się kombinacje leczenia chirurgicznego, radioterapii i chemioterapii.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *