Dwumiesięcznik dla chorych

Gorzkie życie cukrzyka

Autor: , opublikowano: 24.10.2014

Gorzkie życie cukrzyka

Cukrzyca jest grupą chorób metabolicznych przebiegających z podwyższonym poziomem glikemii krwi, a związanych z zaburzeniami wydzielania bądź działania insuliny albo z występowaniem obu tych zaburzeń równocześnie.

Pierwsze wzmianki na temat tej jednostki chorobowej pochodzą ze… starożytności. Początkowo dotyczyły one próby nazwania objawów wywołanych cukrzycą. Jej łacińska nazwa diabetes mellitus pochodzi od słowa mel oznaczającego miód.

Intensywny postęp nauki dotyczący diagnozowania, a przede wszystkim leczenia cukrzycy miał miejsce w XX wieku. Odkrywanie tej choroby przypomina wędrówkę po nitce do kłębka – od objawów, poprzez patogenezę, aż do metod leczenia. Początkowo lekarze diagnozowali cukrzycę, kosztując… mocz, gdyż wiadomym było, że cierpiący na nią pacjenci wydalali ogromne ilości glukozy w moczu. Pośrednimi dowodami były białe plamy wytrąconych kryształków cukru na bieliźnie, spodniach, a nawet butach chorych!

Winowajca

Dziś wiemy już, że wszystkiemu winna jest insulina. Jest to hormon wydzielany przez trzustkę w odpowiedzi na podwyższony poziom cukru. Po posiłku, gdy wzrasta poziom glikemii, trzustka wydziela insulinę. Obie te substancje krążą we krwi, a ostatnia z nich stanowi swoistego rodzaju przepustkę dla glukozy i pozwala jej przeniknąć do każdej komórki. Czasami, kiedy insuliny jest za mało (np. w wyniku zniszczenia produkujących ją komórek Langerhansa), komórki naszego ciała nie otrzymują odpowiedniego sygnału, że glukoza jest tuż za błoną komórkową, i nie są w stanie wychwycić jej z krwioobiegu. Tak dzieje się w przypadku cukrzycy typu I.

Bywa też, że insuliny i glukozy jest pod dostatkiem, ale komórki stają się niewrażliwe na działanie hormonu – ślepe i głuche. Taki stan nazywa się insulinoopornością i ma miejsce w cukrzycy typu II.

Istnieje także cukrzyca ciężarnych – jedno z najczęstszych powikłań ciąży – definiowana jako rozwijający się w przebiegu ciąży stan nietolerancji glukozy. Należy pamiętać, że kobiety, które będąc w ciąży, przebyły cukrzycę, są w przyszłości narażone na ryzyko wystąpienia innych chorób metabolicznych.

Wyróżniono również inne typy cukrzycy wywołane przez genetyczne uszkodzenie komórek wyspowych trzustki, defekty działania insuliny, inne choroby trzustki, zakażenia i zatrucia substancjami chemicznymi.

Jak rozpoznać typ I

Cukrzyca typu I związana jest z uszkodzeniem i niszczeniem komórek Langerhansa trzustki, co prowadzi do niedoboru insuliny. Dotyczy ona głównie ludzi młodych i dzieci, aczkolwiek – choć rzadko – może występować w każdym wieku. Bywa, że przebiega dość burzliwie, a jej objawy narastają w ciągu kilku dni lub tygodni. Pacjenci odczuwają przede wszystkim wzmożone pragnienie (ilość wypijanych płynów sięga od kilku do kilkunastu litrów na dobę), któremu towarzyszy częste oddawanie moczu. Pomimo wzmożonego łaknienia chorzy chudną. Często skarżą się na uczucie zmęczenia, osłabienia, niechęć do wysiłków, pogorszenie koncentracji, a także ostrości wzroku spowodowanej odwodnieniem.

Objawy cukrzycy typu II

Cukrzyca typu II dotyka w większości osoby po 35-40. roku życia, otyłe, u których w rodzinie występowała cukrzyca. Objawy narastają powoli i dyskretnie, dlatego często bywa ona wykrywana przypadkowo. Chorzy odczuwają senność, zmęczenie, może pojawić się u nich skłonność do zmian ropnych i grzybiczych na skórze, a rany goją się trudno i długo. U części osób może występować wielomocz, wzmożone pragnienie i niewielkie chudnięcie.

W celu potwierdzenia rozpoznania cukrzycy konieczne jest oznaczenie poziomu glikemii w surowicy krwi. Istnieje kilka kryteriów utworzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne, które są niezbędne do rozpoznania choroby, np. dwukrotne stwierdzenie przygodnej glikemii ≥ 200 mg/dl bądź glikemii na czczo ≥ 126 mg/dl. Prawidłowa glikemia badana na czczo nie powinna przekraczać 100 mg/dl. U chorych z wartościami w przedziale 100-126 wykonuje się test doustnego obciążenia glukozą. Polega on na oznaczeniu glikemii po spożyciu 75 g glukozy i oznaczeniu poziomu cukru po dwóch godzinach od spożycia. Często w badaniach dodatkowych stwierdza się cukromocz, obecność ciał ketonowych w moczu.

Jak leczyć?

Podstawą leczenia cukrzycy są właściwa dieta i zdrowy tryb życia – redukcja masy ciała u otyłych, dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe (zawarte w oliwie z oliwek, oleju rzepakowym), złożone węglowodany zbożowe i błonnik.

W doborze pokarmów należy kierować się ich zdolnością do pobudzania komórek trzustki do wydzielania insuliny – tzw. indeksem glikemicznym. Tak lubiane przez nas ziemniaki, biały ryż i białe pieczywo mają niestety wysokie indeksy glikemiczne i należy z nich zrezygnować.

Podnosi się znaczenie regularnego, lecz umiarkowanego wysiłku fizycznego, który uwrażliwia komórki na działanie insuliny i pomaga utrzymać prawidłową masę ciała.

W leczeniu farmakologicznym stosowane są leki mające na celu „wyciśnięcie” resztek insuliny z wysp trzustkowych i uwrażliwienie innych komórek na działanie tego hormonu. Podstawą leczenia cukrzycy typu I jest insulinoterapia, która ma swoje bardzo ważne miejsce również w leczeniu cukrzycy typu II.

Cukrzyca jest chorobą podstępną i postępującą, związaną z wieloma powikłaniami, a dla borykającego się z nią pacjenta stanowi nie lada wyzwanie. Wymaga bowiem od chorego dużej dyscypliny, wiedzy i zaangażowania, ale przy zachowaniu zaleceń długo pozwala cieszyć się życiem.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *