Dwumiesięcznik dla chorych

Rozpoznać schizofrenię

Autor: , opublikowano: 22.10.2012

Rozpoznać schizofrenię

Jeden z profesorów psychiatrii lubelskiej Akademii Medycznej niemal w każdy wykład wplata fragment filmu dotyczący choroby psychicznej. Jego swoistego rodzaju pasją jest wyszukiwanie filmów traktujących o różnych zaburzeniach psychicznych. Zauważmy, że również w literaturze i sztuce często poruszany jest temat schizofrenii. Dlaczego ta choroba tak bardzo interesuje artystów? Czym różni się od innych schorzeń?

Czym jest schizofrenia?

To choroba psychiczna, której nazwa wywodzi się z języka greckiego: schizein oznacza „rozszczepiać”, phren zaś to „umysł”, „myśl”. Nazwa ta określa rozszczepienie pomiędzy myśleniem, zachowaniem, emocjami, sferą motywacyjną. Przyczyny schizofrenii nie zostały w pełni poznane, choć wyniki badań sugerują udział czynników genetycznych, środowiskowych, socjologicznych i procesów neurobiologicznych. Zaburzenie to ma zwykle początek w czasie dojrzewania i we wczesnym okresie dorosłości – typowy wiek zachorowania to u mężczyzn 20-25 lat, a u kobiet 26-35 lat. Dotyka ono ok. 1% ogólnej populacji, w jednakowym stopniu mężczyzn i kobiety.

Fazy choroby

Wyróżniamy fazę ostrą, w której pacjent wykazuje wyraźne objawy psychotyczne. Faza stabilizacji obejmuje pierwszych 6 miesięcy (lub więcej) od początku epizodu psychotycznego. W tym czasie dochodzi do stopniowej redukcji objawów ostrych. Faza remisji jest to natomiast okres, w którym objawy psychotyczne są minimalne lub nieobecne.

Objawy

Mogą one dotyczyć wielu funkcji psychicznych i różnych aspektów ludzkiego życia. Każdy dotknięty tym zaburzeniem choruje w trochę inny sposób. Wyróżnia się tzw. objawy pozytywne – widoczne, nieobecne u ludzi zdrowych, oraz objawy negatywne – wskazujące na pogorszenie się lub utratę możliwości normalnego funkcjonowania. Wśród symptomów pozytywnych wyróżnia się: urojenia, formalne zaburzenia myślenia, omamy, podniecenie, postawę wielkościową, podejrzliwość, urojenia prześladowcze i wrogość. Do symptomów negatywnych zaliczamy: stępienie afektywne, zubożenie emocjonalne, osłabienie kontaktu, apatię, zaburzenia myślenia abstrakcyjnego, brak spontaniczności i płynności konwersacji, stereotypię myślenia. Nie u każdego chorego możemy zaobserwować wszystkie te objawy. Nie można również stwierdzić, że osoba, u której występuje jeden izolowany objaw, została dotknięta tą chorobą. Należałoby ją jednak skierować na konsultację do psychiatry.

Czym są urojenia?

Występują one prawie u wszystkich chorych. Zwykle są to urojenia prześladowcze – osobie chorej wydaje się, że jest śledzona, podsłuchiwana, a otaczający ją ludzie są wobec niej źle nastawieni. Urojenia oddziaływania to wrażenie, że ktoś inny kieruje myślami, działaniem osoby chorej lub przekonanie pacjenta o własnym wpływie na otoczenie, psychikę i myśli innych ludzi. Urojenia ksobne to dopatrywanie się związku między neutralnymi faktami i wydarzeniami a osobą chorego (np. trzęsienie ziemi chory wiąże z zamachem na jego życie). Charakterystyczne są również urojenia polegające na nieprawidłowym odczytywaniu tożsamości innych osób lub poczuciu zmiany własnej tożsamości. Treść urojeń może być niezmiernie bogata i może dotyczyć każdego tematu. Urojenia schizofreniczne mają tzw. strukturę paranoidalną – są słabo ze sobą powiązane logicznie i towarzyszy im poczucie zasadniczej zmiany świata i tajemniczości.

Omamy

Najczęściej są to omamy słuchowe, „głosy” komentujące zachowanie chorego lub mówiące do niego, rozkazujące, np. głos w telewizorze wydający polecenia osobie chorej. Oprócz głosów chory może słyszeć dźwięki proste, takie jak piski czy szumy. Do innego rodzaju należą omamy węchowe, smakowe, dotykowe. Chory twierdzi, że czuje dziwny zapach czy smak w ustach albo że potrawa smakuje tak, jakby została zatruta.

Formalne zaburzenia myślenia

Są to zaburzenia związane z samą strukturą procesu myślenia. Należy tu rozkojarzenie – szczególnego rodzaju niespójność wypowiedzi, ześlizgiwanie się wątków i podążanie za niespodziewanymi dla słuchacza skojarzeniami, a nawet większego stopnia dezintegracja myślenia, bałagan wątków i myśli. Pomimo iż chory mówi dużo i długo, wypowiedzi charakteryzują się ubóstwem treści (niewiele jest w nich informacji). Charakterystyczne jest także odsuwanie się w rozważaniach i wypowiedziach od realnych aspektów świata oraz mniejsza efektywność myślenia. Chory może również posługiwać się słowami, które sam tworzy (neologizmy). Zaburzenia formalne występują u większości chorych.

Pierwsze objawy

Początkowym sygnałem choroby może być tzw. społeczna izolacja, pogorszenie funkcjonowania w podstawowych rolach zawodowych i domowych. Dziwne zachowania (zbieranie odpadków, mówienie do siebie), pogorszenie się lub brak dbałości o własną higienę również mogą sugerować rozwój choroby. Podejrzenie może wzbudzić także niedostosowany afekt lub jego brak (śmiech w sytuacjach smutnych, brak wyrażania emocji), dziwaczne wypowiedzi i przekonania (myślenie magiczne, jasnowidzenie), niezwykłe doświadczenia zmysłowe (iluzje, świadomość działania obcych sił), spadek inicjatywy, zainteresowań, energii. Jeśli u bliskiej osoby zauważymy takie objawy, nie przesądza to o rozpoznaniu schizofrenii. Warto jednak w takiej sytuacji poradzić się lekarza pierwszego kontaktu lub psychiatry. Czasem przydatna okazuje się konsultacja psychiatryczna u tej osoby.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *