Dwumiesięcznik dla chorych

Walka z odleżynami

Autor: , opublikowano: 22.08.2012

Walka z odleżynami

Na oddziałach intensywnej opieki medycznej, oddziałach chirurgicznych, w domach opieki czy w mieszkaniach osób, które opiekują się chorą mamą, tatą lub innym członkiem  rodziny jedną z największych trudności, które się pojawiają, są odleżyny.

Czym jest odleżyna?

Jest to uszkodzenie skóry i głębiej leżących tkanek, które powstaje na skutek długotrwałego ucisku, tarcia lub obydwu czynników równocześnie. Do pewnego obszaru ciała wskutek długotrwałego ucisku nie dopływa krew ze swymi składnikami odżywczymi i tlenem, dlatego powstaje tzw. obszar martwicy tkanek.

Wyróżniamy kilka stopni odleżyn:

I – zaczerwienienie skóry, które nie mija,

II – zdarta skóra,

III – zwilgotniałe uszkodzenie skóry, ropienie,

IV – uszkodzenie skóry z licznymi fragmentami obumarłej tkanki,

V – zapalenie kości.

Czynniki ryzyka

Wśród czynników ryzyka wystąpienia odleżyn wyróżniamy długotrwałe unieruchomienie, podeszły wiek, brak czucia bólu, który często występuje w chorobach neurologicznych lub po urazie mózgu, zły stan odżywienia, otyłość, cukrzycę, długie leczenie sterydami, zakażenia bakteryjne skóry, a także chemioterapię.

Niepokojące symptomy

Pierwsze objawy odleżyn mogą być niezauważone lub zostać pominięte. Zaliczamy do nich miejscowe zaczerwienienie skóry, małe obrzęki, ból. Niekiedy są to tak subtelne zmiany, że pomimo iż zauważone, nie są wiązane z czymś groźnym.

Profilaktyka przeciwodleżynowa

Podstawą profilaktyki jest mobilizowanie chorego do częstej zmiany pozycji. Każda aktywność zmniejsza bowiem ryzyko powstania odleżyn. Jeśli chory nie może samodzielnie wykonywać ruchów, opiekun przewracając go regularnie (najlepiej co 1-2 godziny) z pleców na bok lub na brzuch, zapewni odpowiednio częste zmiany pozycji. Można także zakupić lub wypożyczyć materac przeciwodleżynowy. Ważne jest również zapewnienie odpowiedniego przepływu powietrza wokół chorego (nie można używać plastikowych lub gumowych podkładów pod prześcieradła), przykrycie chorego powinno być miękkie i lekkie. Należy unikać tworzenia się na pościeli fałd, pozostawiania okruchów. Nie powinno się doprowadzić do długiego kontaktu skóry z mokrą bielizną czy pościelą. Pościel i bielizna powinny być wykonane z miękkiej tkaniny, bez szwów, zakładek, guzików.

Gdy konieczne jest zastosowanie opatrunku, powinien on osłonić uwypuklenia kostne i rozłożyć nacisk na większą powierzchnię. Przykładem takiego opatrunku jest odpowiednio ukształtowane kółko z waty i bandaża. W zapobieganiu odleżynom stosowane są opatrunki adhezyjne i wata wyściółkowa. Jeśli u chorego stwierdza się zaburzenia czucia, przydatność opatrunków uciskowych jest niewielka. W miejscach zmniejszonego ucisku należy kłaść więcej materiału wyściółkowego, a w okolicach narażonych na ucisk mniej.

Konieczne jest też regularne obcinanie paznokci – powinny być krótko przycięte.

Kolejnym elementem profilaktyki jest odpowiednia pielęgnacja skóry przy użyciu mydła o ph 5,5 oraz natłuszczanie jej oliwką.

Właściwe odżywianie osoby długotrwale leżącej to równie ważny element profilaktyki przeciwodleżynowej. Wymaga to takiego doboru produktów żywnościowych, aby chory otrzymywał odpowiednią ilość kalorii i wszystkie składniki odżywcze. Najlepiej podawać produkty zawierające białko pełnowartościowe: nabiał (mleko, sery białe, jogurty naturalne), chude mięso i ryby. Mięso i ryby najlepiej gotować w wodzie lub piec, dzięki temu są łatwiej przyswajalne, co jest ważne dla osób leżących.

Wśród aminokwasów dużą rolę odgrywa arginina. Wspomaga ona regenerację tkanek oraz syntezę włókien kolagenowych, które są w skórze. Arginina rozszerza również naczynia krwionośne, co powoduje zwiększenie dopływu tlenu i składników odżywczych do rany, a tym samym przyspiesza proces gojenia.

Bardzo ważne są witaminy oraz sole mineralne. Witaminy A, E, C chronią skórę przed stanem zapalnym. Warzywa i owoce (zwłaszcza surowe) zawierają duże ilości tych witamin. Dietę można uzupełniać poprzez podanie Nutridrink Protein lub Cubitan – są to środki dietetyczne specjalnego przeznaczenia medycznego.

Leczenie odleżyn

W przypadku odleżyn, których nie można wyleczyć zachowawczo, konieczne jest odtworzenie tkanek, bez względu na wielkość ubytku. Leczenie chirurgiczne rozpoczyna się od oczyszczenia (wycięcia) martwiczych tkanek. Następnie, gdy rana odleżynowa jest dobrze oczyszczona, stosuje się przeszczepy płatów skórnych, skórno-mięśniowych i skórno-powięziowych. Wybór metody zależy od wielkości i głębokości ubytku oraz obecności kości na dnie rany czy też cech zakażenia. Musimy także pamiętać, że odleżyny są na ogół większe niż widoczna na skórze rana. Ponieważ leczenie ran odleżynowych jest bardzo trudne i ciężkie, dlatego tak ważne jest pamiętanie o odpowiedniej profilaktyce.

 

Kilka ważnych rad:

– przykrycie chorego powinno być miękkie i lekkie,

– należy unikać tworzenia się na pościeli fałd, pozostawiania okruchów,

– trzeba unikać długotrwałego kontaktu skóry z mokrą bielizną,

– pościel i bielizna powinny być wykonane z miękkiej tkaniny, bez szwów, zakładek, guzików,

– najważniejsze znaczenie ma częste zmienianie pozycji, nawet co godzinę.

Jeden komentarz

Dołącz do dyskusji!

  1. Odleżyny

    Witam,
    czy poleciliby Państwo opatrunki Sorbion na odleżyny?

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *